Ev tozu akarı alerjisi: belirtiler ve evde alınabilecek önlemler
Ev tozu akarları, yıl boyu süren alerjik rinit ve astımın en sık nedenlerinden biridir. Belirtileri ve yatak odasından başlayarak alınabilecek önlemleri derledik.
Sabahları art arda hapşırarak uyanıyor, yıl boyunca burun tıkanıklığı yaşıyor ve yatağı toplarken belirtileriniz artıyorsa, ev tozu akarı alerjisi olasılıklar arasında olabilir. Ev tozu akarları, yıl boyu süren alerjik rinit ve alerjik astımın en sık nedenlerinden biridir.
Ev tozu akarı nedir?
Ev tozu akarları, çıplak gözle görülemeyen, örümcekgillere akraba küçük canlılardır. İnsan ve hayvanların dökülen deri parçacıklarıyla beslenirler. Sıcak ve nemli ortamları severler; bu yüzden en çok yataklarda, yastıklarda, yorganlarda, halılarda, döşemeli mobilyalarda ve pelüş oyuncaklarda bulunurlar. Alerjiye yol açan asıl madde, akarların dışkı parçacıkları ve vücut kalıntılarındaki proteinlerdir.
Belirtiler
- Özellikle sabahları artan hapşırık ve burun akıntısı
- Yıl boyu süren burun tıkanıklığı
- Gözlerde kaşıntı ve sulanma
- Gece öksürüğü
- Astımı olanlarda nefes darlığı ve hırıltı
- Atopik dermatiti olan kişilerde egzama alevlenmeleri
Bu belirtiler soğuk algınlığına benzeyebilir. Farkı, haftalarca hatta aylarca sürmesi ve ateş yapmamasıdır.
Tanı
Hekim, öykünüzü dinledikten sonra deri prick testi veya spesifik IgE kan testi isteyebilir. Ev tozu akarları için en sık test edilen türler Dermatophagoides pteronyssinus ve Dermatophagoides farinae'dir. Test türlerini alerji testleri sayfamızda anlattık.
Evde alınabilecek önlemler
Akarları evden tamamen yok etmek mümkün değildir, ancak sayılarını azaltmak belirtileri hafifletebilir. Önlemlere yatak odasından başlamak en etkili yoldur, çünkü günün yaklaşık üçte birini orada geçiriyoruz.
- Akar geçirmez kılıflar: Yatak, yastık ve yorgan için özel kılıflar kullanın.
- Sıcak yıkama: Çarşaf ve yastık kılıflarını haftada bir, yaklaşık 60 derecede yıkayın.
- Nemi düşürün: Ev içi nemin yüksek olması akarların çoğalmasını kolaylaştırır. Düzenli havalandırma ve gerekirse nem alma cihazı yardımcı olabilir.
- Halı ve kumaşları azaltın: Özellikle yatak odasında halı, kalın perde ve döşemeli mobilya sayısını azaltın.
- Doğru temizlik: HEPA filtreli süpürge kullanın, tozu nemli bezle alın. Temizlik sırasında alerjik kişinin odada olmaması iyi olur.
- Pelüş oyuncaklar: Çocuk odasındaki pelüş oyuncakları sınırlayın veya düzenli yıkayın.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca hava temizleyiciye güvenmek: Akar alerjenleri ağır parçacıklardır ve havada uzun süre kalmaz; asıl birikim yatak ve kumaşlardadır.
- Halıyı silkelemek veya kuru süpürmek: Alerjenleri havaya kaldırır ve belirtileri geçici olarak artırabilir.
- Tek seferlik büyük temizlik: Akarlar hızla çoğalır; önlemlerin düzenli ve sürekli olması gerekir.
- Kimyasal spreylere aşırı güvenmek: Akar öldürücü ürünlerin etkisi sınırlıdır ve bazı kişilerde solunum yollarını tahriş edebilir.
Tedavi
Önlemler tek başına yetmeyebilir. Hekim; burun spreyleri, antihistaminikler ve uygun hastalarda alerjen immünoterapisi gibi seçenekleri değerlendirebilir. Ev tozu akarı alerjisi, immünoterapinin sık kullanıldığı alanlardan biridir; ancak bu tedaviye karar vermek ve takip etmek hekime aittir.
Önlemlerin etkisi hemen görülmeyebilir; belirtilerde değişiklik fark etmek birkaç hafta sürebilir. Hangi önlemlerin sizin için en çok işe yaradığını görmek için belirtilerinizi bir süre not etmek faydalı olur.
Yıl boyu süren rinit hakkında daha fazla bilgi için alerjik rinit sayfamıza ve alerjik rinit nedenleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Belirtileriniz için bir hekime başvurun; nefes darlığı veya dudak ve dilde şişme gibi ani belirtilerde 112'yi arayın.
