Spesifik IgE kan testi: ne zaman tercih edilir?
Kan yoluyla yapılan alerji testi, deri testinin uygun olmadığı durumlarda önemli bir alternatiftir. Nasıl yapıldığını ve sonuçların nasıl okunduğunu anlattık.
Alerji testi denince çoğu kişinin aklına koldaki küçük kabarıklıklar gelir. Oysa alerji araştırmasında kan testleri de sık kullanılır. Bunların en önemlisi, belirli alerjenlere karşı oluşmuş IgE antikorlarını ölçen spesifik IgE testidir.
IgE nedir?
IgE (immünoglobulin E), bağışıklık sisteminin ürettiği bir antikor türüdür. Alerjisi olan kişilerde vücut, aslında zararsız olan polen, akar veya besin proteinleri gibi maddelere karşı IgE üretir. Bu antikorlar daha sonra aynı maddeyle karşılaşıldığında alerjik reaksiyonun başlamasına aracılık eder.
Total IgE ile spesifik IgE farkı
- Total IgE, kandaki tüm IgE miktarını gösterir. Yüksek çıkması alerjiye işaret edebilir ama hangi alerjene karşı olduğunu söylemez; parazit enfeksiyonları ve bazı başka hastalıklarda da yükselebilir. Normal çıkması da alerjiyi dışlamaz.
- Spesifik IgE, tek tek alerjenlere karşı oluşmuş IgE'yi ölçer. Örneğin kedi, ev tozu akarı, çim poleni veya yumurta beyazı için ayrı sonuçlar verir.
Bu nedenle alerji araştırmasında asıl bilgi veren test, hekimin öyküye göre seçtiği alerjenlerle yapılan spesifik IgE testidir.
Ne zaman tercih edilir?
Hekim kan testini özellikle şu durumlarda tercih edebilir:
- İlaç bırakılamıyorsa: Antihistaminikler kan testini etkilemez. İlacına ara veremeyen kişilerde kan testi uygun bir seçenektir.
- Yaygın deri hastalığı varsa: Şiddetli egzama veya dermografizm (çizilen yerde kabarma) olan kişilerde deri testi güvenilir sonuç vermeyebilir.
- Ağır reaksiyon öyküsü varsa: Daha önce şiddetli reaksiyon geçirmiş kişilerde bazı alerjenler için kan testi daha uygun görülebilir.
- Çok küçük çocuklarda: Bazı durumlarda tek bir kan örneğiyle birçok alerjen değerlendirilebilir.
- Bileşen testi gerekiyorsa: Bazı alerjenlerin farklı protein bileşenleri ayrı ayrı ölçülebilir. Bu, örneğin yer fıstığı alerjisinde reaksiyon riskini değerlendirmeye veya çapraz reaksiyonları ayırt etmeye yardımcı olabilir.
Test nasıl yapılır?
Koldan standart bir kan örneği alınır. Genellikle aç olmak gerekmez, ancak kurumunuzun talimatına uyun. Sonuçlar laboratuvara göre birkaç gün içinde çıkar ve her alerjen için bir değer ve sınıf olarak raporlanır.
Sonuçlar nasıl okunur?
Spesifik IgE düzeyinin yüksek olması, o alerjene karşı duyarlılık olduğunu gösterir. Ancak tıpkı deri testinde olduğu gibi, duyarlılık her zaman belirti anlamına gelmez. Özellikle besinlerde, testte pozitif çıkan ama yıllardır sorunsuz yenen bir besin olabilir. Gereksiz diyet kısıtlamalarından kaçınmak için sonucu mutlaka hekiminizle değerlendirin.
Bir uyarı: internette ve bazı kurumlarda sunulan IgG besin testleri, besin alerjisi tanısında önerilmemektedir. IgG yanıtı çoğu zaman yalnızca o besinin yendiğini gösterir. Ayrıntılar için besin alerjisi testi yazımıza bakabilirsiniz.
Sonuçlar ne kadar süre geçerli?
Alerjik duyarlılık zamanla değişebilir. Özellikle çocuklarda süt ve yumurta duyarlılığı yaşla azalabilir, yeni duyarlılıklar ise gelişebilir. Bu nedenle yıllar önce yapılmış bir test, bugünkü durumu tam olarak yansıtmayabilir. Testin tekrarlanıp tekrarlanmayacağına ve ne sıklıkla yapılacağına hekiminiz karar verir.
Kan testi mi, deri testi mi?
İki yöntem birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısıdır. Deri testi hızlı sonuç verir ve birçok alerjende daha duyarlıdır; kan testi ise ilaçlardan etkilenmez ve bazı durumlarda daha pratiktir. Hangisinin size uygun olduğuna hekiminiz karar verir. Deri testinin ayrıntıları için prick testi yazımızı okuyabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Belirtileriniz için bir hekime başvurun; nefes darlığı veya dudak ve dilde şişme gibi ani belirtilerde 112'yi arayın.
