Yama (patch) testi: kontakt dermatit için kullanılan test
Takı, kozmetik veya iş yerindeki maddelerle temas sonrası oluşan egzamada yama testi kullanılır. Nasıl uygulandığını ve test süresince nelere dikkat edileceğini anlattık.
Saat kayışının altında, küpe deliklerinde veya yeni bir krem sürdüğünüz bölgede kaşıntılı bir egzama mı oluştu? Bu tür reaksiyonlar, deriyle temas eden bir maddeye karşı gelişen alerjik kontakt dermatit olabilir. Bu durumu araştırmak için kullanılan test, yama testidir (patch testi).
Kontakt dermatit nedir?
Kontakt dermatit, derinin bir maddeyle teması sonucu gelişen iltihabıdır. İki ana türü vardır:
- İritan kontakt dermatit: Deterjan, sabun veya kimyasal maddelerin deriyi doğrudan tahriş etmesiyle oluşur. Alerji değildir.
- Alerjik kontakt dermatit: Bağışıklık sisteminin belirli bir maddeye karşı geç tip bir reaksiyon vermesiyle oluşur. Belirtiler genellikle temastan bir iki gün sonra başlar.
Yama testi, alerjik kontakt dermatitin nedenini bulmaya yöneliktir. Bu reaksiyonlar IgE aracılı olmadığı için prick testi ile saptanamaz.
Sık görülen temas alerjenleri
- Nikel ve kobalt gibi metaller (takılar, kemer tokaları, düğmeler)
- Parfüm ve koku maddeleri
- Kozmetik ve kişisel bakım ürünlerindeki koruyucular
- Saç boyalarında bulunan bazı maddeler
- Kauçuk ve lateks ürünlerindeki katkı maddeleri
- Bazı ilaçlı kremler
Test nasıl yapılır?
- Uygulama: Standart bir seride bulunan alerjenler küçük haznelere konur ve bantlarla genellikle sırta yapıştırılır. Gerekirse kişinin kullandığı ürünlere göre ek alerjenler eklenebilir.
- Bekleme: Bantlar genellikle 48 saat boyunca sırtta kalır.
- İlk okuma: Bantlar çıkarılır ve test bölgeleri değerlendirilir.
- Geç okuma: Bazı reaksiyonlar geç ortaya çıktığı için birkaç gün sonra bir okuma daha yapılır.
Bu nedenle yama testi, birkaç gün içinde birden fazla kez başvurmayı gerektirir.
Test süresince dikkat edilecekler
- Sırtınızı ıslatmayın; duş yerine bölgeyi ıslatmadan yıkanmayı tercih edin.
- Yoğun terlemeye yol açan spor ve ağır fiziksel aktiviteden kaçının.
- Sırtınızı güneşe veya solaryuma maruz bırakmayın.
- Bantları kendiniz çıkarmayın veya yerinden oynatmayın.
- Şiddetli kaşıntı veya yanma olursa testi yapan ekibe haber verin.
Testten önce test bölgesine kortizonlu krem sürülmemesi ve bazı ilaçlara ara verilmesi gerekebilir. Bu konuda hekiminizin talimatına uyun.
Yama testi kimler için uygun değildir?
Sırtında yaygın egzaması olan kişilerde test genellikle cilt sakinleşene kadar ertelenir. Yakın zamanda güneşte yanan bölgelere test yapılmaz. Bağışıklığı baskılayan bazı ilaçlar ve kortizon tedavisi sonuçları etkileyebileceği için hekiminize kullandığınız tüm ilaçları bildirin. Hamilelik gibi özel durumlarda da testin zamanlamasını hekiminizle konuşun.
Sonuç ne anlama gelir?
Bir alerjene karşı pozitif reaksiyon, o maddeye duyarlılık olduğunu gösterir. Hekim bu sonucu yaşadığınız belirtilerle karşılaştırır ve hangi ürünlerden kaçınmanız gerektiğini açıklar. Ürün etiketlerini okumayı öğrenmek, tedavinin en önemli parçalarından biridir; çünkü aynı madde farklı isimlerle birçok üründe bulunabilir.
Kaçınılması gereken madde belirlendikten sonra egzamanın tamamen yatışması birkaç hafta sürebilir. Bu süreçte cildi nemlendirmek ve hekimin önerdiği tedaviyi düzenli kullanmak iyileşmeyi destekler.
Yama testi çoğunlukla dermatoloji bölümlerinde uygulanır. Diğer test türleri için alerji testleri sayfamıza, atopik dermatit hakkında genel bilgi için ise ana sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Belirtileriniz için bir hekime başvurun; nefes darlığı veya dudak ve dilde şişme gibi ani belirtilerde 112'yi arayın.
